Konkurs „Silni Polską!”, zorganizowany przez Biuro Edukacji Narodowej IPN, oddziałowe biura edukacji narodowej oraz delegatury, pokazał, że młodzież z całej Polski nie tylko z pasją uczy się historii, ale potrafi skutecznie ją promować – organizując rajdy, spektakle, gry terenowe, koncerty i pikniki historyczne. Tak wygląda nowoczesny patriotyzm w wykonaniu nastolatków!
Konkurs składał się z trzech etapów. W pierwszym edukatorzy Instytutu Pamięci Narodowej przeprowadzili dla uczestników projektu ponad 850 warsztatów historycznych. Spotkania te były okazją do pogłębienia wiedzy o historii XX wieku, a także pierwszym krokiem do dalszego działania w swoich lokalnych społecznościach.
Etap drugi należał do opiekunów grup – nauczycieli, edukatorów i pasjonatów historii, którzy samodzielnie organizowali zajęcia terenowe dla swoich drużyn. Uczestnicy brali udział w spacerach edukacyjnych, rajdach pieszych i rowerowych, wizytach w muzeach i lokalnych miejscach pamięci. Był to czas budowania więzi z regionem i rozwijania ciekawości historycznej.
Najwięcej emocji przyniósł trzeci etap, w którym to młodzież wzięła sprawy w swoje ręce. Zadaniem drużyn było przygotowanie własnego wydarzenia historycznego – od pomysłu, przez organizację, aż po realizację. Wśród 201 zrealizowanych wydarzeń znalazły się koncerty, spektakle, pikniki rodzinne, pokazy mody, wystawy, produkcje filmowe, gry terenowe, biegi i rekonstrukcje historyczne. Niektóre zespoły przyciągnęły setki uczestników, inne postawiły na kameralne formy z głębokim przesłaniem.
Młodzi uczestnicy konkursu wykazali się dojrzałością organizacyjną – kontaktowali się z władzami samorządowymi, pozyskiwali partnerów, patronów i sponsorów, tworzyli plakaty, ulotki i relacje w mediach społecznościowych. To była dla nich praktyczna lekcja działania, planowania i współpracy, ale też ogromna satysfakcja z realizacji własnych pomysłów. Dla wielu była to pierwsza tak odpowiedzialna rola w lokalnym życiu społecznym – i poradzili sobie znakomicie!
Spośród 201 drużyn, które zrealizowały swoje wydarzenia, jury, po wnikliwych, wielogodzinnych obradach, wyłoniło 30 zwycięskich zespołów. Na laureatów czeka kilkudniowa wycieczka edukacyjna w pełni zorganizowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN.
„Silni Polską!” to nie tylko konkurs historyczny. To przestrzeń, w której młodzi ludzie odkrywają własną sprawczość, uczą się współpracy, odpowiedzialności i dumy z własnych korzeni. To przestrzeń, w której udowadniają, że są gotowi, by zmieniać świat!
Nagrodzeni
Lista w kolejności alfabetycznej od nazwy powiatu lub miasta na prawach powiatu.
Powiat białogardzki
Zespół Szkół Ponadpodstawowych w Białogardzie
Lider: Iwona Markowska
Za głęboką wrażliwość historyczną i artystyczną w realizacji widowiska „Katyń – Wieczór Pamięci”, które połączyło różne formy wyrazu – muzykę, taniec, recytację i wystawę – w integralny przekaz o ofierze polskich elit. Wydarzenie ukazało wzorcową współpracę między szkołą, instytucjami kultury i lokalną społecznością, a także wzmocniło pamięć narodową poprzez symboliczne gesty (akcja „Pamiętam. Katyń 1940”) i refleksyjne zaangażowanie młodzieży. Warto również docenić profesjonalną akcję marketingową oraz duże zainteresowanie lokalnych mediów.
Białystok
Liceum Ogólnokształcące Centrum Szkół Mundurowych w Białymstoku
Lider: Maria Żukowska
Za realizację projektu w sposób spójny, przemyślany, dogłębny i różnorodny. Za udowodnienie, że nie trzeba „fajerwerków”, by zgłębianie historii było atrakcyjne. Projekt „Strażnicy pamięci – głosy, których nie wolno zapomnieć” skutecznie połączył edukację patriotyczną z aktywizacją lokalnej społeczności. Uczniowie zorganizowali serię spotkań w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych podczas których zaprezentowali stworzoną przez siebie grę terenową opowiadającą o miejscach pamięci w Białymstoku. Pokazali również własne filmy a całość dopełniła debata o lokalnej historii.
Powiat bolesławiecki
Szkoła Podstawowa nr 4 w Bolesławcu
Lider: Alicja Wiaderna
Za wrażliwość artystyczną połączoną z głębokim przesłaniem historycznym i patriotycznym. Uczniowie zorganizowali koncert patriotyczny, podczas którego grupa projektowa, z pomocą koleżanek i kolegów ze swojej szkoły, wykonała szereg utworów związanych z polską historią dla licznego grona odbiorców. Jury doceniło duży wysiłek, jaki grupa włożyła w wypromowanie, zorganizowanie i koordynowanie całego wydarzenia.
Powiat chrzanowski
Zespół Szkół Techniczno-Usługowych w Trzebini
Lider: Renata Kosowska-Waleń
Za wzorcowe połączenie lokalnej historii z inicjatywą młodzieży, która w sposób dojrzały, twórczy i zaangażowany upamiętniła bohaterów ratujących Żydów, budując most między przeszłością a współczesną wrażliwością młodego pokolenia. Na szczególną uwagę zasługuje realizacja reportażu o rodzinie Małochów z Trzebini, który został dołączony do wniosku o nadanie tej rodzinie medalu „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata”.
Częstochowa
Szkoła Podstawowa nr 30 w Częstochowie
Lider: Piotr Michalak
Za przykład udanej integracji środowiska lokalnego wokół ciekawej inicjatywy edukacyjnej. Zespół zorganizował Świąteczną Rowerową Grę Terenową pt. „Pojedź z nami na bunkry” wiodącą śladami obrony Częstochowy przez Wojsko Polskie we wrześniu 1939 r. Około 100 uczestników podzielonych na 7 drużyn przez 3 godziny podążało wyznaczoną trasą i rozwiązywało kolejne zadania. Gra zakończyła się wspólnym ogniskiem i zabawami rekreacyjnymi dla najmłodszych.
Powiat grajewski
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Radziłowie
Lider: Bożenna Malinowska
Za wszechstronną, międzypokoleniową inicjatywę pielęgnującą pamięć o lokalnych miejscach martyrologii. Uczniowie zgłębili historię pacyfikacji wsi Grzędy w czasie II wojny światowej i stworzyli na tej podstawie fabularyzowany film dokumentalny „Za cenę życia”, w którym z dużą precyzją, w przejmujący i malowniczy sposób oddali wojenne przeżycia mieszkańców. Dzięki zaangażowaniu miejscowej społeczności, udało im się nie tylko wiernie odtworzyć tragiczne wydarzenia z września 1944 roku, ale także oddać charakter przedwojennej wsi. Film ujmuje i zadziwia „profesjonalizmem”, choć widać, że to autentyczna, młodzieńcza produkcja.
Powiat grudziądzki
Szkoła Podstawowa im. płk. Floriana Laskowskiego w Grucie
Lider: Tomasz Piwowarski
Za poruszające i wielowymiarowe upamiętnienie lokalnych ofiar niemieckiej okupacji. Wydarzenie w Grucie połączyło film, źródła historyczne i świadectwa rodzinne, angażując społeczność i budując żywą pamięć o losach ks. Jana Skwiercza, ks. Jana Lesińskiego i mieszkańców regionu.
Powiat Iławski
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Iławie
Lider: Paweł Wisła
Za znakomitą formę popularyzowania historii, którą okazał się Iławski Bieg rotmistrza Witolda Pileckiego i Piknik Historyczny. Wydarzeniu towarzyszył koncert pieśni patriotycznych, wykład historyczny i impresja teatralna, a swoje stanowiska zaprezentowali zaproszeni żołnierze, policjanci, strażacy, harcerze i lokalne instytucje. Rywalizacja sportowa stała się świetną okazją do przybliżenia uczestnikom treści historycznych oraz integrowania lokalnej społeczności.
Powiat iławski
Zespół Szkół w Lubawie
Lider: Katarzyna Granacka
Za oryginalny pomysł oraz perfekcyjne wykonanie mapy „105 lat wolnej Lubawy”, na której naniesione zostały lokalne miejsca pamięci historycznej. Na kolejnym etapie zespół zorganizował terenową grę miejską „Silni Lubawą! Silni Polską!”, w której rywalizowało 28 grup. Uczestniczy gry poprzez zabawę zgłębiali historię swego miasta. Finałem było wspólne ognisko i medale dla zwycięzców.
Powiat kamieński
Zespół Szkół Ponadpodstawowych w Wolinie
Lider: Robert Bałuka
Za zorganizowanie ambitnej konferencji naukowej, na której międzypokoleniowe spotkanie pomiędzy uczniami i ludźmi nauki sprowokowało debatę historyczną wokół kluczowego pytania o tożsamość ziem zachodnich. Projekt wykazał się profesjonalną organizacją, dojrzałością refleksji historycznej, odwagą w podejmowaniu trudnych tematów oraz wysoką kulturą dialogu.
Powiat konecki
Publiczna Szkoła Podstawowa im. ppor. Karola Niedzielskiego „Dobosza” w Niekłaniu Wielkim
Lider: Joanna Boruń
Za integrację lokalnej społeczności wokół wspólnego obcowania z historią poprzez muzykę, wzorowe zaangażowanie uczniów w organizację koncertu oraz stworzenie wyjątkowego, międzypokoleniowego wydarzenia, które zgromadziło większość okolicznych mieszkańców oraz przywróciło pamięć historyczną w sercu małej ojczyzny.
Kraków
Małopolski Ośrodek Wychowawczy w Krakowie
Lider: Anna Matusik
Za wyjątkowe zaangażowanie młodzieży z Małopolskiego Ośrodka Wychowawczego, która z odwagą i inicjatywą upamiętniła bohaterstwo Cichociemnych, dzieląc się wiedzą z rówieśnikami i tworząc trwałą przestrzeń do dalszego odkrywania historii poprzez założenie Koła Historycznego „Silni Polską!”.
Lublin
Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. Cypriana Kamila Norwida w Lublinie
Lider: Tomasz Banaszkiewicz
Za wyjątkowe połączenie sztuki, edukacji i pamięci historycznej – od konkursu plastycznego, przez poruszającą instalację miejską, po bezpośrednie spotkania z bohaterami historii. Projekt zrealizowany z rozmachem, wrażliwością i głębokim szacunkiem dla świadków przeszłości. Dodać warto wybitne zaangażowanie grupy projektowej w wypromowanie organizowanego wydarzenia.
Lublin
XXVII Liceum Ogólnokształcące im. Zesłańców Sybiru w Lublinie
Lider: Marzena Dudek
Za nowoczesną formę edukacji historycznej, która w atrakcyjny i zaangażowany sposób upamiętniła 45. rocznicę strajków 1980 roku. Zorganizowany w przestrzeni miejskiej flash mob pt. „Lubelski Lipiec 1980” połączył sztukę, muzykę i przekaz społeczny, budując pomost między doświadczeniem robotników a świadomością młodego pokolenia. Realizacja wydarzenia w takiej formie wymagała dużej odwagi a jednocześnie gwarantowała dotarcie do sporej liczby odbiorców.
Powiat lubliniecki
Hufiec ZHP Lubliniec im. 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty
Lider: Bartek Zbączyniak
Za doskonały przykład patriotycznej edukacji lokalnej. Uczniowie stworzyli grę planszową „Czarne Orły w obronie granicy. Pusta Kuźnica 1939” opartą na wydarzeniach z 1 września 1939 r., a następnie zorganizowali Turniej Szkół i prezentację dla harcerzy. Inicjatywa połączyła naukę historii, działanie zespołowe i szacunek dla bohaterów. Współpraca z lokalnymi organizacjami i władzami wzmocniła jej oddziaływanie społeczne i wychowawcze.
Powiat łańcucki
Zespół Szkół nr 1 im. J. Korczaka w Łańcucie
Lider: Katarzyna Wrona-Bar
Za imponująco wielowątkowe i twórcze działania, które połączyły badania historyczne, produkcję filmu, organizację gry miejskiej i widowiska artystycznego, angażując lokalną społeczność i młodzież w ożywienie pamięci o por. Adamie Stysiole „Iskrze” – bohaterze Łańcuta i symbolu niezłomności.
Powiat łomżyński
Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Kupiskach
Lider: Tomasz Szmitko
Za połączenie edukacji historycznej z żywym i osobistym wymiarem pamięci w formie wspomnień dzieci Sybiraków. Te spotkania poruszyły nie tylko dziecięce emocje, ale także zachęciły uczestników warsztatów do zaangażowania się w odtworzenie tamtych tragicznych wydarzeń. Do udziału w historycznym przedstawieniu uczniowie zaprosili jedną z członkiń Rodziny Sybiraków, która dodała inscenizacji autentyczności i głębi. Sceny ukazujące tragedię wywózek oraz wspomnienie Zbrodni Katyńskiej przeplatały się z poezją i muzyką. Wspólne odśpiewanie Hymnu Sybiraków wybrzmiało jako poruszające zakończenie części artystycznej.
Łódź
Grupa uczniów z kilku szkół łódzkich
Lider: Dorota Jasińska
Za stworzenie niezwykle profesjonalnego przedstawienia teatralnego dotyczącego realiów życia w niemieckim obozie dla polskich dzieci w Łodzi w okresie II wojny światowej. Na najwyższe uznanie zasługuje fakt, że zespół zorganizował scenografię przedstawienia, jak również samodzielnie wyreżyserował i odegrał spektakl. Na widowni zasiadło około 400 osób, co pokazuje skalę organizacji całego przedsięwzięcia.
Powiat łódzki wschodni
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława Reymonta w Tuszynie
Lider: Katarzyna Miksa
Za wyjątkową dojrzałość, samodzielność i ogrom pracy włożony w projekt. Uczniowie wraz z liderem przeprowadzili zajęcia archiwalne z wykorzystaniem materiałów po zlikwidowanym tuszyńskim oddziale ZBOWiD. Dzięki lekturze teczek personalnych osób zwalczających podziemie niepodległościowe młodzież uzyskała wiedzę na temat represji komunistycznych po 1945 r. Grupa wykonała również ogromną pracę przy organizacji spotkania ze świadkiem historii oraz samodzielnie pozyskała sponsorów, przygotowała materiały promocyjne a także napisała scenariusz wydarzenia.
Powiat mysłowicki
I Liceum Ogólnokształcące im. T. Kościuszki w Mysłowicach
Lider: Sylwia Plewa
Za wartościową inicjatywę, która trwale wpływie na lokalną świadomość historyczną. Dzięki grze miejskiej, stronie internetowej, filmowi i aktywności w mediach społecznościowych przywrócono pamięć o zapomnianym obozie Rosengarten. Projekt łączy nowoczesne narzędzia edukacyjne z lokalnym patriotyzmem i tworzy przestrzeń do samodzielnego odkrywania historii przez mieszkańców miasta.
Ostrów Wielkopolski
II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta w Ostrowie Wielkopolskim
Lider: Karol Marszał
Za przemyślaną koncepcję edukacyjną oraz wysoki poziom organizacyjny. Aktywności podjęte przez zespół koncentrowały się wokół tematyki powstania wielkopolskiego. Uczniowie zorganizowali „Raszkowską Grę Terenową” – wydarzenie, w którym udział wzięło blisko stu uczniów z okolicznych szkół podstawowych. Dużą zasługą zespołu konkursowego było pozyskanie parterów do organizacji imprezy oraz jej skuteczna promocja.
Płock
Szkoła Podstawowa im. abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego w Słupnie
Lider: Anna Mrozowska
Za prezentację historii Żołnierzy Wyklętych w formie poruszającej rekonstrukcji, opartej na lokalnych wątkach i autentycznych postaciach. Współpraca z pasjonatami historii i Stowarzyszeniem NSZ z Płocka pozwoliła uczestnikom doświadczyć przeszłości w bezpośredni i emocjonalny sposób. Wydarzenie było dopracowane, zaangażowane i inspirujące.
Powiat poznański
Gminna Biblioteka Publiczna i Centrum Kultury w Dopiewie oraz Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Jana Brzechwy w Dopiewie – Szkoła Podstawowa w Dopiewie
Lider: Małgorzata Rogal-Dropińska
Za wysoki poziom organizacyjny, kreatywność formy i ogromne zaangażowanie uczestników w organizację „Wioski Powstańczej”. Na szczególne uznanie zasługuje współpraca międzypokoleniowa i międzyinstytucjonalna (w wydarzeniu wzięło udział aż 12 partnerów), autentyczność i dbałość o realia historyczne, wzmocniona obecnością grupy rekonstrukcyjnej i wsparciem muzealnym oraz pomysłowość w konstruowaniu aktywności, które łączyły wiedzę historyczną z ruchem i zadaniami logicznymi. Należy również docenić imponującą skalę przedsięwzięcia – w wydarzeniu wzięło udział ponad 500 osób! „Wioska Powstańcza” to wzorcowy przykład edukacji obywatelskiej i historycznej.
Poznań
IX Liceum Ogólnokształcące im. Karola Libelta w Poznaniu
Lider: Kinga Jaszczak
Za głębokie zaangażowanie emocjonalne i artystyczne w produkcję spektaklu „Młodzi poznaniacy, zwyczajni, niezwyczajni - Błogosławiona Piątka z ulicy Wronieckiej”. Spektakl nie tylko ukazał dramatyzm i heroizm młodych Oratorianów, ale również przybliżył ich ludzką stronę, dzięki czemu widzowie – zwłaszcza młodzież – mogli się z nimi utożsamić. Na szczególne uznanie zasługuje fakt, że scenariusz został opracowany autorsko na podstawie oryginalnych źródeł historycznych, co dowodzi dojrzałości i samodzielności zespołu. Dodatkowo należy docenić szeroki zasięg medialny i społeczny oraz ogromne zainteresowanie publiczności.
Powiat pszczyński
Zespół Szkół im. Orląt Lwowskich w Tychach - Zakład Doskonalenia Zawodowego w Katowicach
Lider: Piotr Spyra
Za wielowątkową, oryginalną inicjatywę w postaci projektu „Nić Pamięci i Nadziei. Pszczynianki 1919”. Działania zespołu w innowacyjny sposób łączyły lokalną historię, edukację i sztukę. Dzięki pracy uczestników powstał film, wystawa oraz symboliczna rekonstrukcja sztandaru, przywracające pamięć o roli kobiet w powstaniach śląskich. Finał miał charakter integrujący społeczność i promujący dziedzictwo regionu w wymiarze ogólnopolskim.
Powiat Puławski
Szkoła Podstawowa nr 10 im. Adama Mickiewicza w Puławach
Lider: Justyna Chabros
Za niezwykłą oryginalność i kreatywność. Podjęta inicjatywa, polegająca na przeprowadzeniu sondy ulicznej, wymagała nie tylko bardzo dobrego przygotowania, ale też odwagi, by nawiązać bezpośredni kontakt z przechodniami i poruszyć trudne tematy historyczne w przestrzeni publicznej. Zespół wykazał się świetnym przygotowaniem merytorycznym – zadawane pytania były przemyślane, a rozmowy prowadzone z wyczuciem i szacunkiem. Dużym atutem było także przygotowanie przez zespół ciekawych broszur informacyjnych, które w przystępny sposób przybliżały tematykę projektu.
Powiat strzelecko-drezdenecki
Zespół Placówek Oświatowych w Zwierzynie
Lider: Magdalena Szurko-Kiona
Za oryginalną i kreatywną formę przekazu historycznego, która w niezwykle przystępny sposób łączyła elementy teatru, edukacji medialnej i rozrywki. Pomysł na „telewizję śniadaniową sprzed 100 lat” był świeży, inteligentny i dopracowany scenograficznie, a jednocześnie przekazywał istotne treści historyczne. Uczniowie nie tylko przekazali wiedzę, ale zrobili to w formie angażującej dla różnych grup wiekowych, co świadczy o niezwykłej dojrzałości zespołu.
Wieruszów
Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Wieruszowie
Lider: Jarosław Solecki
Za głęboką refleksję historyczną z trwałym wkładem w przestrzeń miasta. Uczniowie w sposób dojrzały i poruszający przybliżyli lokalną historię wieruszowskich Żydów poprzez spektakl teatralny, edukacyjne prezentacje oraz stworzenie miejskiego szlaku pamięci z QR kodami. Zaangażowanie, profesjonalizm i odpowiedzialność godne uznania.
Powiat zamojski
Szkoła Podstawowa im. Dzieci Zamojszczyzny w Zwierzyńcu
Lider: Ewa Grudewicz
Za wzorowe zaangażowanie całej społeczności lokalnej w przywrócenie pamięci o Róży Zamoyskiej – bohaterce II wojny światowej. Projekt połączył konkursy, inscenizację, świadectwa historyczne i działania trwałe – jak planowana budowa pomnika i zmiana patrona szkoły – stając się wzorem lokalnej edukacji i pamięci.
Zamość
Muzeum Zamojskie w Zamościu
Lider: Maciej Zwolan
Za podziwu godny rozmach organizacyjny i szeroko zakrojone działania promocyjne. Konkurs „Silni Polską!” w Zamościu to wzorcowe wydarzenie patriotyczne skierowane do najmłodszych. Łączyło elementy edukacji historycznej z rozwijaniem talentów artystycznych. Dzięki zaangażowaniu wielu instytucji i promocji w mediach lokalnych, konkurs miał szeroki zasięg i wysoki poziom organizacyjny. Uczestnicy poznawali historię poprzez sztukę, co skutecznie buduje świadomość narodową od najmłodszych lat.